’n Kuber-sekuriteitskenner waarsku dat jy nie op enige onbekende e-posse moet klik of dit oopmaak nie.

Dit volg nadat ’n wêreldwye kuber-aanval waar ’n losprys geëis word, Saterdag ook na Suid-Afrika versprei het. “Mense moet verstaan dat hulle geen onbekende e-posse of aanhangels tot daardie e-posse moet oopmaak nie,” het Roi Shaposhnik van die Johannesburg-gebasseerde Gold N’ Links Cyber-agentskap gewaarsku. Volgens hom het sy maatskappy die aanslag sien kom en is hulle op die oomblik besig om plaaslike kliënte by te staan om die aanval af te weer. Die wêreldwye koerierdiens FedEx was een van die eerste slagoffers. Hul Windows-gebasseerde stelsels word deur die krakers geteiken.

Alhoewel daar in hierdie stadium nog geen amptelike verklaring deur FedEx in Suid-Afrika uitgereik is nie, het ’n oproepsentrumoperateur gesê die groep die opsporingsgerief buite aksie. Jy sal byvoorbeeld nie kan nagaan waar ’n pakkie of dokumente wat jy met die diens gestuur het, op hierdie oomblik is nie.

Shaposhnik beskryf dié kuber-aanval as een van die grootste in die geskiedenis van kuberkrakery. ’n Kwesbare gaping is in Microsoft-sekuriteitopgraderings gevind. Dit het internasionale sindikate in staat gestel om die stelsel binne te dring en in duie laat stort. Luidens berigte word minstens 99 lande hierdeur geraak. Dit sluit Spanje, Rusland en China in. ’n Losprys in die vorm van Bitcoin (kuber-“kontant”) is glo reeds geëis. Intussen het Microsoft die “pynlike” aanval deur kwaadwillige “WannaCry”-sagteware (aka #WanaCypt0r aka #WCry) bevestig. Daar word egter beweer dat diegene wat Windows 10 gebruik, nie deur die sagteware geteiken kan word nie.

Phillip Misner, hoofbestuurder van Microsoft se sekuriteitsreaksiesentrum, het gewaarsku dat die aanslag versterk kan word. Volgens hom het die maatskappy in Maart ’n veiligheidsopgradering vrygestel wat die “kwesbaarheid wat deur hierdie tipe aanslae uitgebuit word” aangespreek het. Diegene wat dus nou Windows Update geaktiveer het, sal beskerm word.
Shaposhnik het ook gewaarsku dat dit nie ongewoon is om Twitter of Facebook in te span om hierdie soort kuberaanslae te verfyn nie. Hy bevestig weer dat gebruikers nie lukraak enige skakels van enige onbekende bronne aktiveer nie. Hy vermaan ook internetgebruikers om nie op veral aanloklike aanbiedinge - soos byvoorbeeld ’n afslagkoepon by een of ander nutsdiens as wat jy gebruik - te klik nie. Die oomblik wat jy klik, stel jou jouself bloot aan die aanslag.

Vrydag is ’n ingrypende aanval teen die Britse gesondheidsdiens, NHS, van stapel gestuur. Die dienste van 45 organisasies in Engeland en Skotland het erg deurgeloop.

Personeel kon geen toegang tot pasiënte-inligting op hul databasis kry nie.

Die Barts-gesondheidstrust in Londen, die grootste van sy soort in die land, het al sy buitepasiëntafsprake vir Saterdag by die trust se vyf hospitale gekanselleer. Die gaping vir die aanval is geskep toe slagoffers versoek is om op skakels te klik wat werksaansoeke, sekuriteitswaarskuwings, rekeninge en ander oënskynlik ware Jakob-dokumentasie insluit.

Intussen het Theresa May, die Britse eerste minister, ontken dat die aanval net teen die nasionale gesondheidstel gemik is. Sy beskryf dat as ’n internasionale kuber-aanval.

“Gyselaarsagteware” (Ransomware) het die inligting behoorlik deurmekaar geklits.

Die gepaste naam vir dié soort aanslag vind beskryf presies wat dit doen: dit sluit dokumente op jou rekenaar en sal dit eers ten volle weer oopstel nadat ’n losprys betaal is.

Volgens Al Jazeera is sowat 57 000 rekenaars reeds sedert Vrydag met “WannaCry”-gyselaarsagteware besmet.

Hoe weet jy of jou rekenaar ’n slagoffer hiervan is?

Wanneer die gyselaarsagteware wel tot jou stelsel deurgedring het, sal daar ’n opwip-venster verskyn waarin daar aangedui word dat jy ’n losprys van $300 (meer as R4 000) moet betaal.

Natuurlik word die instruksies van hoe en waar ook uitgespel.

Daar verskyn ook twee horlosies op jou skerm; een wys dat die losprys oor drie dae sal verdubbel en die ander een wys ’n spertyd wanneer daardie data vir ewig sal verdwyn.

Betaling word in Bitcoin geëis.

Hoe kan jy jouself beskerm? Installeer en gebruik die nuutste teen-virus program (byvoorbeeld Microsoft Security Essentials) Maak seker jou sagteware is op datum. Moenie op vreemde/onbekende skakels klik nie Aktiveer die opwip-blokkeerder (pop-up blocker) vir die internet-soekenjin wat jy gebruik. Stoor gereeld jou belangrike dokumente elders. Mac-produkte word nie hierdeur geraak nie.

Bronne: news24.com, bbc.com, aljazeera.com