Kinders grootmaak kan soms ’n blinde raaiskoot wees, want wie ken nou al die regte  antwoorde, en hoe weet jy wat presies in jou bloedjie se kop aangaan?

Dis veral wanneer jy wil weet of jou sesjarige skoolgereed is, watter vakke jou tiener in gr. 9 moet kies of wanneer hulle in gr. 11 moet besluit oor ’n loopbaan dat daar dikwels meer vrae as antwoorde is.

Gelukkig is daar toetse wat jou hiermee kan help. Baie ouers gebruik skoolgereedheids-, vakkeuse- en loopbaantoetse om die lewe net ’n bietjie makliker te maak.

Dis voordelig dat ouers die toetse laat doen, sê Zandie Shabangu, ’n opvoedkundige sielkundige van Johannesburg. Megan Osler, ’n opvoedkundige sielkundige van die onderneming JvR Psychometrics, wat in psigometriese toetse spesialiseer, stem saam.

“Kinders wat dit ondergaan het, weet beter wat hul akademiese potensiaal is en kan op grond van dié kennis presteer en ondersteuning kry. Dit help met hul toekomsbeplanning en om leerprobleme in ’n vroeë stadium te hanteer, wat hul akademiese prestasie sal verbeter. Dit gee ouers groter insig in hul kinders se sterk punte, persoonlikheid en belangstellings,” sê Megan.

Hier is nuttige inligting oor die algemeenste toetse.

Skoolgereedheidstoetse

  • Wanneer? Gr. 0, minstens ses maande voor jou kind met gr. 1 begin, sodat daar tyd is vir die gepaste optrede. Hoewel dit elke ouer se eie keuse is, beveel Megan ten sterkste aan dat elke kind voor gr. 1 getoets word.
  • Hoekom? “Dié toetse bepaal of ’n kind gereed is vir die formele skoolomgewing,” sê Megan. “Dit kyk na die kind se emosionele, sosiale, neurologiese, waarnemings- en akademiese vermoë.”
  • Hoe werk dit? Dit kan drie tot vier uur duur. As jy jou kind se neurologiese, emosionele, sosiale, perseptuele, kognitiewe en motorise vaardighede wil toets, kan dit enigiets insluit van teken tot speel terwyl die terapeut hulle waarneem.
  • Waar laat jy dit doen? Vra ’n opvoedkundige sielkundige wat in skoolgereedheidstoetse spesialiseer. Hulle kan die hulp van spraak-en arbeidsterapeute of remediërende onderwysers inroep. Of vra by jou kind se kleuterskool.
  • Verwagte koste: Tussen R1 000 en R3 500.

Vakkeuse- en loopbaantoetse

  • Wanneer? Gr. 9 vir vakkeuse- en loopbaantoetse, en dan weer in gr. 11 of 12 vir loopbaankeuses, as dit nodig is. Hoekom? Dit gebeur te maklik dat leerders teen matriek nie die regte vakke het wanneer hulle hul droomloopbaan wil volg nie, sê Megan; daarom moet hulle vroeg al leiding kry. “Loopbaantoetse kyk na iemand se vermoëns, belangstellings en persoonlikheidstipe,” sê sy. Dit help jou vasstel watter loopbane by jou kind sal pas. “Goeie loopbaanleiding sluit in ekstra navorsing oor ’n loopbaan en iets soos werkskadu,” sê dr. Anthony Costandius, ’n beradingsielkundige van Kaapstad. Party leerders kan teen die einde van hul skoolloopbaan weer ’n loopbaantoets aflê om beter insig te kry in die verskillende loopbaanmoontlikhede. “Party mense weet eers in hul vroeë 20’s waarin hulle regtig belangstel. Die evaluering is maar net die begin van die proses.”
  • Hoe werk dit? Dit sluit gewoonlik psigometriese toetse in, wat ’n leerder se persoonlikheid, aanleg en belangstellings in ag neem. Dis gewoonlik ’n veelkeusevraelys, maar kan ook ’n gesprek met ’n onderwyssielkundige insluit. Vakkeuse- en loopbaan-assesserings duur gewoonlik tussen drie en ses uur.
  • Waar laat jy dit doen? Vra ’n bedryfs- of opvoedkundige sielkundige wat spesialiseer in vakkeuse- of loopbaan-assessering vir tieners. Of vra raad by jou kind se skool.
  • Verwagte koste: Tussen R1 500 en R3 500 vir vakkeusetoetse en R2 000 tot R4 000 vir  loopbaantoetse.

Nog toetse

Nie alle kinders het dieselfde vermoëns nie. Party het meer ontwikkelingsbehoeftes as ander, en dit kan akademies of emosioneel wees. As jy bekommerd is oor jou kind, kan jy ook ander toetse oorweeg. Vra raad by ’n opvoedkundige sielkundige, arbeidsterapeut, spraakterapeut, remediërende onderwyser en selfs ’n oogkundige, oudioloog of dokter.

  • Leerprobleme: As jou kind akademies swaarkry, kan jy hul taal- of syfervaardigheid laat toets. “Die beoordeling fokus op die identifisering van die areas waarmee die kind sukkel en help bepaal watter remediërende ingryping nodig is,” sê Megan Osler, ’n opvoedkundige sielkundige.
  • Gedragsprobleme: Die toetse fokus op emosioneel-sosiale probleme by kinders, byvoorbeeld aggressie, depressie of angs. Spelterapie kan ’n oplossing wees.
  • Begaafdheid: Is jou kind dikwels verveeld in die klas, of sukkel hulle met roetinewerk? Toets dan of hulle nie dalk begaafd is nie. Indien wel, sal uitdagender take hulle help besig bly.

- Petro-Anne Vlok

Volg ons gerus op Facebook en Twitter en kom speld saam op Pinterest.