Jy het ná ’n lang gesoek die perfekte kinderoppasser gekry. Maar voor julle kan begin saamwerk aan ’n gelukkige en langdurige werkverhouding, moet jy eers ’n paar details uitstryk. Nomathemba Hama, die eienaar van die agentskap Domestic Guardians wat kinderoppassers plaas en oplei, sê ’n bekendstelling is ’n goeie vertrekpunt. “Neem haar rond in die huis en wys haar waar alles is en hoe dit werk,” sê sy.

Let op na die besonderhede

Sy raai ook aan dat belangrike inligting deeglik bespreek word tydens die bekendstelling om misverstande te vermy wat die verhouding kan vertroebel nog voor dit begin het. Ná ’n paar mislukte werkverhoudings met oppassers, is dit presies wat Tintswalo Shikwambane gedoen het. “Ek het van die begin af my verwagtinge duidelik gestel en daaraan gewerk om die kommunikasiekanale oop te hou, en dit het gehelp bou aan ons verhouding,” sê die ma van twee. Haar huidige oppasser werk al meer as vier jaar vir haar.

Teken op die stippellyn

Jy moet tydens die bekendstelling ook die kontrak bespreek. Volgens die departement van arbeid se riglyne moet die kontrak al die oppasser se take en verantwoordelike omvat. Die werkure, vergoeding en hoe gereeld betalings gaan plaasvind, moet ook ingesluit word. Dit moet duidelik gestipuleer en bespreek word en albei partye moet daaroor ooreenkom voor julle verder kan gaan. As enigiets onduidelik is of julle nie daaroor saamstem nie, is dit die ideale tyd om dit uit te klaar, sê Nomathemba. Die kontrak moet geteken word en elke party kry ’n afskrif. Julle moet dit jaarliks hersien of wanneer werkvereistes verander. Nomathemba stel ook voor dat jy ’n kopie van die oppasser se ID-dokument of werkpermit behou.

“Gaan sit en bespreek reëls, roetines en skedules, maar laat die oppasser toe om haar eie rooster met jou goedkeuring op te stel,” sê Nomathemba. Tintswalo stem saam: “Ons het ooreengekom dat sy volgens haar eie rooster werk. So is sy in beheer van die reëls en dit laat ruimte vir buigsaamheid binne perke. Jy wil tog eindelik hê almal moet gelukkig wees.”

Hoeveel is regverdig?

Die departement van arbeid vereis dat kinderoppassers wat minder as 27 uur per week werk, ’n minimum loon van tussen R1 200 en R1 800 betaal word. Betaling vir werkure wat meer as 27 uur per week beloop, kan toeneem tot R5 000, na gelang van die kwalifikasies en ervaring.

Daar word aanbeveel dat jy elke maand ’n betaalstrokie uitreik. Hierby moet die volle name, adres, betalingstydperk, loonkoers, oortyd gewerk en aantal ure gewerk, ingesluit word. Hou minstens 12 maande ’n rekord hiervan.

Wees redelik

Nomathemba stel voor dat ouers hul oppasser se verantwoordelikhede in gedagte moet hou. “Gehalte-werk kan dalk ingeboet word as daar van ’n oppasser verwag word om ’n baba van drie maande op te pas en ’n verdiepinghuis skoon te maak. Vir daardie verantwoordelikhede het jy ’n oppasser vir die baba nodig en ’n skoonmaker om die huis skoon te maak. ’n Huishoudster is ideaal om na ’n kind van skoolgaande ouderdom te kyk en die huis skoon te maak terwyl hulle by die skool is.”

Tintswalo deel haar geheim vir ’n gelukkige werkverhouding: “Probeer tegemoetkomend wees, want sy is deel van die gesin, maar onthou dit bly ’n werkverhouding.”

Maak dit deel van die kontrak:

  • Volle name en adres van werkgewer en werknemer.
  • Die beroep en pligte van die oppasser.
  • Plek van indiensneming.
  • Aanvangsdatum van indiensneming.
  • Werksure en oortyd.
  • Loonkoers en betalingsmetode, oortyd of enige ander betalings waarop ooreengekom is.
  • Gereeldheid van betaling.
  • Verlof en kennisgewing van verlof.
  • Kennisgewingtydperk met beëindiging van diens.

Bou so ’n gesonde verhouding met jou oppasser:

  • Sorg dat julle ’n getekende kontrak in plek het.
  • Kommunikeer met haar oor jou verwagtinge.
  • Lê reëls neer, maar los ruimte vir buigsaamheid binne perke.
  • Kom ooreen op ’n betaalstelsel, die bedrag en hoe gereeld.
  • Reik betaalstrokies uit.
  • Hou boek van betaalstrokies.
  • Gee minstens ’n maand kennis wanneer diens beëindig word en ’n week kennis vir ’n oppasser wat minder as ses weke by jou gewerk het.

Vermy dit:

  • Moenie meer as ’n tiende van jou oppasser se lone vir ’n lening, kos of verblyf aftrek nie.
  • Moenie geld van jou oppasser se lone vir breekskade of skade aftrek nie.
  • Moenie onnodige werk gee buite die posbeskrywings of dit waarop ooreengestem is nie.

- Koketso Mashika