Tog is party kinders doodtevrede om nie onder die top-presteerders te tel nie. Moet ‘n ma haar daaroor bekommer? En hoe motiveer jy jou kinders om hul bes te lewer sonder om  te veel druk op hulle uit te oefen? Ons het kenners se raad oor hierdie tameletjie gevra.

AS jou kind tevrede is om die tweede beste te wees, kan dit  juis ‘n teken van ‘n baie gesonde selfbeeld wees, sê Claudette Jordan, ‘n sielkundige van Durban.

“Ouers moet oppas om kinders nie onbewustelik te leer  jy tel net as jy wen of die beste vaar met iets nie,’’ waarsku  sy. “As dit gebeur, sal hulle gou leer om ander se goedkeuring te probeer verdien – op die sportveld, met hul musiektalent of akademiese prestasie  of hoe ook al -- as ‘n manier om ‘n gevoel van eie-waarde op te bou.”

Kinders moet grootgemaak word om te voel hulle is die moeite werd net omdat hulle bestaan en nie omdat hulle goed vaar met iets nie. “Leer jou kinders hul uniekheid waardeer,  dat elkeen van ons met verskillende gawes en talente gebore is en nie noodwendig in dieselfde ding gaan uitblink as ons maats nie.”

As jy hierdie grondslag kan lê, maak jy ‘n kind met ‘n goeie selfbeeld groot. “Alles waaraan hulle deelneem , word dan ‘n uitbreiding en viering van wie hulle is en nie ‘n geleentheid om ‘n brandende behoefte aan erkenning te bevredig nie.”

Waak teen luiheid

Aan die ander kant kan dit gevaarlik wees om glad nie jou kind te motiveer nie, sê Claudette. “Kinders kan dalk in ‘n patroon van luiheid en verminderde verantwoordelikheid verval, en net die minimum  doen. Soms moet daar motivering van buite wees, maar met die doelwit dat kinders dit eindelik hulle eie sal maak en hulself sal motiveer.”

Ouers moet ‘n atmosfeer skep waar dit nie gaan oor “wen” of “die beste wees” nie, maar eerder om jou bes te lewer. “Dit kweek trots oor hoe ‘n aktiwiteit benader word, eerder as in die eindresultaat.”

Hoe motiveer ek my kind?

Die belangrikste is jy moet onthou dit gaan oor jou kind en nie oor jou nie. “Sy deelname aan ‘n aktiwiteit is nie ‘n manier vir jou om deur hom jou drome uit te leef en jou eie selfbeeld te verbeter nie. Dit is onvolwasse, selfsugtig en heeltemal onregverdig teenoor jou kind, ”  sê Claudette.

Laat die kind die hoof-besluitnemer wees en herinner hulle dis die musiekinstrument of sport wat hulle self gekies het. Vra hulle ook  wat hulle op ‘n sekere gebied wil bereik.   Claudette gee die volgende wenke:

  • Lei kinders  om realistiese doelwitte te stel wat binne hul vermoë  is en waarvoor hulle genoeg tyd op hul program  kan inruim. Hulle moet ander verantwoordelikhede soos skoolwerk, sosialisering met hul maats en gesinstyd in gedagte hou.
  • Loof die poging wat hulle aanwend, eerder as die uitslag daarvan.
  • Leer jou kinders trots wees op hulself en om nie op ander se  lof staat te maak nie.
  • Wees ondersteunend en bemoedigend; nie krities en kontrolerend nie

Op die sportveld

Daar kan geen sportprestasie wees sonder dat kinders hulself motiveer nie,  sê Greyling Viljoen, ‘n sportsielkundige van Pretoria.  “As jy ‘n kind te hard druk, sal hy motivering verloor en ophou met ‘n aktiwiteit sodra hy die kans kry, of dalk siek word of ‘n besering opdoen. Hy moet in die eerste plek self aan iets wil deelneem.”

As jou kinders wel aan mededingende sport deelneem, moet jy duidelik onderskei tussen hul prestasie en die kind self. “Kinders is geneig om te sê: Swak prestasie beteken ek is nie goed genoeg nie. Dan moet ‘n ouer eerder oor die wedstryd praat en op ‘n taktiese of tegniese vlak fokus waarop  daar verbeter kan word.”

Dis ook ‘n  goeie idee om eerder harde werk as prestasie te beklemtoon, sê Greyling.  “Wanneer jy saam met jou kind doelwitte stel, praat eerder oor doelwitte met die proses: Wat moet ek doen om uit te kom waar ek wil wees? Beklemtoon  die doelwit is om ‘n sekere aantal uur per week te oefen eerder as om die top-drie te haal.”

 - Suzaan Hauman