Een van die beste maniere om jong kinders in storievertelling en lees te laat belangstel, is om dit ’n aktiwiteit te maak waarna hulle kan uitsien. Die kosbare minute wat julle saam deurbring, help ook ’n sterker band tussen die ouer en kind smee.

Stories ontwikkel kinders se verbeelding en kreatiwiteit, taalvaardigheid en denke, en help hulle sien hoe mense om hulle die uitdagings in hul lewe oorkom. Kinders wat van boeke en stories hou, vaar ook gewoonlik goed op skool.

Kinders moet vir die pret lees pleks van prestasie, sê Sandra Land, ’n leeskenner en lektor in die opvoedingsdepartement van die Universiteit van KwaZulu-Natal.

“Party ouers verkeer onder die wanindruk dat lees van ’n jong ouderdom af ’n vermorsing van tyd as voorbereiding op die skool is, dat om kinders te leer lees liewer aan gekwalifiseerde onderwysers oorgelaat moet word en dat dit ’n aktiwiteit is wat alleenlik daarop toegespits moet wees om seker te maak kinders verstaan hul skoolwerk,” sê sy.

Weens tydsbeperkings konsentreer baie ouers hoofsaaklik daarop om hul kind voorgeskrewe materiaal te laat lees.

En wanneer ons te veel klem plaas op regstelling of om kinders oor hul foute te straf pleks dat hul belangstelling en begrip geprys word, kan lees gou ’n slegte ervaring vir die ouer en die kind word. “Ons moet saam met ons kinders lees net om saam pret te hê,” moedig Sandra aan.

Lees vir pret moet ’n gewoonte word. Wanneer kinders eers genotvolle storievertelervarings tuis geniet, sal hulle ’n groter kans hê om gemotiveerd te wees om te lees, sê Carole Bloch. Sy is die direkteur van die Project for the Study of Alternative Education in South Africa (Praesa) aan die Universiteit van Kaapstad, wat verlede jaar Nal’ibali, ’n landwye lees-vir-pret-projek, bekendgestel het.

“Ouers moet daarop fokus om eers die taal te gebruik wat hulle en hul kinders praat sodat hulle die kennis en ryk woordeskat van hul moedertaal nie vir hulle verlore gaan nie,” beklemtoon Carole.

Ontwikkel ’n liefde vir lees

Ouers of grootours hoef nie ’n hoë vlak van geletterheid te hê om saam met klein kinders te lees nie, sê die leeskenner Sandra Land. “Hulle kan ’n tydskrif vat, na die foto’s kyk en oor hulle praat,” sê sy.

Sandra gee die volgende wenke:

  • Maak lees saam met jou kind iets waarna jy self uitsien. Begin van jongs af ’n slaaptydritueel. “Help jou kind ’n liefde vir boeke ontwikkel,” sê Sandra.
  • Vind ’n spesiale plek in die huis om ’n boek te lees vir so lank as wat jou kind kan baasraak. Met jong kinders is dit belangriker om vir hulle te lees as om die kind vir jou te laat lees.
  • Wanneer jou kind vir jou lees, soek maniere om hul vordering te prys. Sê “Jy vaar baie goed,” wanneer die kind ’n poging aanwend om te lees. “Jy sal immers nie kwaai wees met ’n kind wat ’n fout maak wanneer hulle leer loop nie, moet daarom nie met hulle kwaai wees wanneer hulle ’n fout maak terwyl hulle lees nie,” verduidelik Sandra.
  • Besoek ’n openbare biblioteek of leen boeke by familie en vriende of selfs jou kind se kleuterskool. Maak die uitstappie na die biblioteek ’n lekker aktiwiteit waarna jou kind kan uitsien.

Lees vir verskillende ouderdomme

Begin lees saam met jou baba selfs voor hulle begin praat, moedig die opvoedkundekenner Carole Bloch aan. “Jy kan ook ’n leesklub in jou gemeenskap stig om kinders aan die lees te kry,” stel sy voor.

Hier is ’n paar kennerswenke:

Babas tot drie jaar:

  • Lees ’n bietjie op ’n slag, maar gereeld. Boeke met prente en woorde om die name vir goed te leer en ook kleuterrympies is nuttig om kinders te help assosiasies maak.
  • Kry boeke met borde, lap of materiale waaraan kinders kan vat sonder dat dit bederf of selfs in die bad kan lees.
  • Lees die woorde vir jou kind, praat oor wat op die prente is en noem van die voorwerpe en kleure. Onthou om ook baie interessante geluide te maak – “moe” byvoorbeeld wanneer julle na ’n prent van ’n koei kyk.
  • Moedig die kind aan om tussenin dele te sê wat in die storie herhaal word. Byvoorbeeld: “Ek dink ek kan,” of “Hardloop so vinnig jy kan, jy kan my nie vang nie, ek is die Gemmerbroodman.”
  • Vra eenvoudige vrae soos: “Wie is dit?” “Waar is hy?” en “Wat is dit?” en wees geduldig terwyl hulle antwoord. Kinders is dol daaroor om goed in prente te soek, maak dit pret om saam met hulle te soek.

Drie tot ses jaar:

  • Begin ’n groter verskeidenheid boeke aan jou kind bekendstel. Probeer die titel van die boek en die naam van die skrywer en illustreerder lees elke keer dat jy vir jou kind ’n boek lees.
  • Die eerste keer wat jy ’n boek saam met jou kind lees, vra of hulle kan raai waaroor dit dalk gaan deur na die titel te luister en na die illustrasie op die voorblad van die boek te kyk.
  • Lees met soveel uitdrukking as wat jy kan, selfs al voel dit vir jou vreemd. Gee vir die verskillende karakters stemme.
  • Vra algaande of aan die einde van die boek vrae. Byvoorbeeld: “Wat dink jy gaan volgende gebeur?” of “Wat sou jy in daardie situasie gedoen het?”
  • Herhaal jou kind se gunstelingstories so dikwels as wat hulle vra en nooi hulle om saam te lees namate hulle die stories leer ken.

Ses tot nege jaar:

  • Probeer boeke aanpas by jou kind se vlak van geletterdheid en belangstellings.
  • Namate jou kind self begin lees, skep vir hulle geleenthede om vir jou of hul jonger sibbe te lees en maak beurte om hardop vir mekaar te lees.
  • Jy kan nou hoofstuklees aan ouer kinders bekendstel en ’n hoofstuk per dag probeer lees.

Nege tot 12 jaar:

  • Boeke met fabels of tradisionele stories en illustrasies is geskik vir laat beginners en teësinnige lesers.
  • Wanneer die kind eers gereeld lees, kan jy kort romans met eenvoudige intrige bekendstel. Deel ook ander leesmateriaal soos gedigte, koerante, tydskrifartikels en materiaal wat van die internet afgelaai is.
  • Selfs wanneer jou kind kan goed lees, sal hulle steeds daarby baat vind om te luister terwyl jy lees. Moet daarom nie ophou om vir jou kind te lees nie tot hulle gereed is.

Topwenk

’n Kwartier se lees per dag kan kinders aan ’n miljoen geskrewe woorde per jaar blootstel.

Bron: www.nalibali.org

Vir nog inligting

Ouers kan Nal’ibali-leesbylaes (stories en aktiwiteite) in Engels, Zoeloe en Xhosa in Times Media-koerante in Gauteng, KwaZulu-Natal en die Oos-Kaap kry. Vir nog wenke, besoek hul webtuiste: www.nalibali.org.

Jacana gee boeke vir jong lesers in al 11 amptelike landstale uit. Vir nog inligting oor titels en pryse, besoek www.jacana.co.za of bel 011-628-3200.

New Readers Publishers gee maklik-lees-boeke in al 11 ampstale uit. Kry nog inligting op hul webtuiste, www.newreaders.org.za, of bel 031-260-2568.