Hartverskeurende tonele van dooie skaap, bok en bees, droë damme en koedoes wat aan grensdrade hang . . .

Dit is wat ’n mens begroet in die distrikte Jansenville en Steytlerville in die Oos-Kaap.

Boere hier in die sybokhaar-hartland gaan gebuk onder die kwaaiste droogte in honderd jaar. Dié droogte sal na verwagting die vleis- en bokhaarbedryf ernstig knou.

[caption id="attachment_156150" align="aligncenter" width="600"]Foto: Veronica Fourie. Foto: Veronica Fourie[/caption]

Wanneer bakkies in die Steytlerville-omgewing aangery kom en die angorabokke op Rietfontein die bakkies gewaar, hardloop hulle agterna in die hoop dat hulle gaan voer kry.

Dit is hoe die diere die afgelope vyf maande hier oorleef. Ook net party.

[caption id="attachment_156152" align="aligncenter" width="600"]Foto: Veronica Fourie. Foto: Veronica Fourie[/caption]

Boer Heinie Dorfling moes al baie van sy vee slag en aanskou hoe by die 200 weens die droogte gevrek het.

Selfs skilpaddoppe lê onderstebo tussen dorre bossies. Dorpers, merino’s en beeste het in die modder van droë damme vasgeval, en kalwers en lammers vrek omdat die ooie nie melk het nie.

[caption id="attachment_156154" align="aligncenter" width="600"]Foto: Veronica Fourie. Foto: Veronica Fourie[/caption]

Koedoes wat gewoonlik grasieus oor die grensdrade seil, is te sien waar hulle uitgedroog aan drade hang omdat hulle te swak was om oor te spring. Heinie sê geld vir voer word drasties minder.

Bokhaarbokke is die goud van dié streek en die droogte verlaag die gehalte daarvan, asook die hoeveelheid.

Boere kyk moedeloos na die wolke en hoop op nog reën. Hier het verlede jaar slegs ’n kwart van die gemiddelde 400 mm per jaar geval. Hoewel daar hier en daar ’n katspoegie geval het, het die uitsonderlik hoë temperature sake vererger.

Op die plaas Erekroon, in die Jansenville-omgewing, staan Marx Strydom junior bont om hanslammers melk te gee omdat die ooie gevrek het nadat hulle die lewe geskenk het.

Hier is dit amper ongekend om vee te voer. Boere begroot nie meer as 7% daarvoor nie. Maar Marx het reeds die helfte van sy inkomste aan veevoer vir sy merino’s en angoras bestee.

Hy het weens die droogte reeds meer as 400 stuks vee verloor. Aan sy voete lê die karkasse van sowat 50 angoras. Oor twee weke sou hul pragtige hare geskeer word.

[caption id="attachment_156152" align="aligncenter" width="600"]Foto: Veronica Fourie. Foto: Veronica Fourie[/caption]

Die vagmassa het weens die droogte afgeneem, en al is die volume minder, sou dit darem ’n inkomste kon bring.

Hy is ’n boer in murg en been, sê Marx. Maar dit vat aan ’n man om die vrektes so te aanskou.

Dougie Stern, voorsitter van Agri Oos-Kaap, sê die boere is kundig en het deur slagting van vee probeer verseker dat hul kernkuddes behoue bly.

[caption id="attachment_156155" align="aligncenter" width="600"]Foto: Veronica Fourie. Foto: Veronica Fourie[/caption]

Maar dit sal steeds jare duur voor die veld weer genoeg heilsame kos vir die vee kan voortbring. En die uitwerking van die droogte sal ongetwyfeld ook ’n impak hê op die verbruiker.

[caption id="attachment_156151" align="aligncenter" width="600"]Foto: Veronica Fourie. Foto: Veronica Fourie[/caption]

Die regering het vroeër droogtehulp verskaf, maar dit was nie teen dié uitmergelende droogte opgewasse nie.

[caption id="attachment_156153" align="aligncenter" width="600"]Foto: Veronica Fourie. Foto: Veronica Fourie[/caption]

Intussen het groot getalle wild in die gebied van Jansenville en Steytlerville gevrek weens die voortslepende droogte wat reeds drie jaar aanhou. Dit het ’n algemene gesig geword om koedoes vir ’n groenigheid in die tuine te sien snuffel. Baie was eenvoudig te swak om die ander kant van die draad te haal. Jagters bring gewoonlik ’n groot ekonomiese inspuiting vir die gebied. Johan Staphorst, uitvoerende hoof van die Oos-Kaapse wildbestuursgenootskap, het bevestig dat die jagseisoen in dié deel van die Karoo nou in die weegskaal is. Laat Saterdagaand het die Suid-Afrikaanse Weerburo nog steeds geen goeie nuus vir die Oos-Kaap gehad nie.

- Veronica Fourie