Watter Suid-Afrikaner ken nie die liedjie Nkalakatha nie? Dis al ons land se nie-amptelike volkslied gedoop omdat dit Suid-Afrikaners van alle rasse en sfere saamsnoer.

Tydens die 2010 Wêreldbeker-sokkertoernooi is dit oor-en-oor in stadions gespeel. Die man agter hierdie ongelooflike gewilde liedjie, Mandoza (oftewel Mduduzi Edmund Tshabalala) is hierdie naweek in die ouderdom van 38 oorlede ná 'n stryd teen breinkanker.

Maar glo dit of nie, Mandoza het niks daarvan gehou om hierdie ongelooflik gewilde liedjie van hom te sing nie.

“Ek is siek vir daardie liedjie; ek is so siek om dit die heeltyd te moet sing op die verhoog," het die kwaito-legende al in 'n onderhoud aan IOL gesê. "Ek doen dit nou al vir elf jaar. Moenie my verkeerd verstaan nie, ek is baie dankbaar die sukses daarvan, maar ek hou nie meer daarvan om dit tydens my vertonings te sing nie.

“Mense het my al vroeg in my loopbaan in ’n boksie gepak en ek het ’n kwaito-ster geword voor ek ’n musikant was. Nkalakatha was ’n treffer, maar mense moet aanbeweeg en fokus op wat ek doen,” het hy met die uitreiking van sy album So Fresh in 2012 gesê.

Die liedjie en die gelyknamige album, sy tweede een, het by die 2001 South African Music Awards in die kategorieë vir beste kwaito-album en liedjie van die jaar gewen.

Sedertdien het hy saam met baie uiteenlopende kunstenaars saamgewerk van Danny K tot Die Heuwels Fantasties. In 2012 het Mandoza vir Nkalakatha ’n nuwe baadjie aangetrek en selfs ’n paar Afrikaanse lirieke bygewerk vir “rugby-entoesiaste". “Ons gaan julle slaat want ons is kwaad, ons gaan julle druk, julle sal skrik,” sing hy in hierdie nuwe weergawe.

Kort na sy afsterwe het mense omtrent in sosiale media gegons. Hier is wat sommige oor sy mees bekende liedjie te sê gehad het:

Het jy nog altyd gewonder wat presies Mandoza oor sing in Nkalakatha? Hierdie liedjie se lirieke is in Zoeloe en Tsotsi-taal en kan nie direk na Afrikaans vertaal word nie. Hier is Nonzima Makandela, ’n Johannesburgse taalpraktisyn, se losweg-vertaling:

Ramkat! (x9)

Oe

Ek’t gesê hy's jaloers omdat hy neersien op Mandoza se ritme

Hy't my gesê wat sy probleem met my is en ons het dit soos manne uitgeklaar

Daar is niks fout nie, swaer. Maar jy moet maar jy moet maar agter jou kyk

Daar is niks fout nie broer, maar wees maar op jou pasoppens

Ag wat, kom ons gaan span bietjie saam uit

Hou op met jou jaloesie.

Bronne: enca.com, iol.co.za,