Hulle skitter vandag op die silwerdoek, kassie en verhoog, maar die plaaslike sterre Leandie du Randt, Je-ani Swiegelaar, Marno van der Merwe, Simoné Nortmann en Angelique Gerber het ook eens ure lank op skoolbanke gesit en ná 12 jaar se harde werk hul matriek-eindeksamen geskryf.

En ja, by hulle het die senuwees ook maar geknaag. Hulle deel hul vasbytwenke en raad met matrikulante wat nou die eindeksamen aandurf.

Simoné Nortmann

“Jy is op die drumpel van ’n hele nuwe wêreld! Jy is amper klaar met die grootste hoofstuk van jou jongmenslewe. Sit alles in wat jy kan. Eindig sterk,” is die Vir die Voëls-aktrise se raad aan matrikulante.

“Moenie die aand voor jou vraestel begin leer nie. Moenie raai wat in die vraestel gaan wees en sekere studiemateriaal heeltemal uitlos nie. Maak eerder seker jy verstaan waaroor jy skryf. Kry elke aand sewe uur se slaap in.

“Ná 12 jaar van heeltyd-weet-wat-voorlê in skool is dit normaal om onseker te voel oor wat ná skool wag. En hoewel dit vreesaanjaend is, is hierdie eintlik die opwindende deel.

“Ek het beplan om teologie te studeer en toe ek ná dag een besluit dis nie vir my nie, het my toekoms nie ineengestort nie. Die Here weet wat Hy vir jou beplan. Jy sal uitkom waar jy moet wees.”

Sy het in 2008 aan die Hoërskool Centurion gematrikuleer, maar kan nie veel van haar eindeksamen onthou nie, “behalwe dat ek angsbevange was oor enige wiskundevraestel”.

“Ek sou altyd in ’n koue sweet uitslaan, kalmeerpille drink endie hele familie kry om saam te bid. Ek het in gr. 10 wiskundegeletterdheid geneem, maar steeds groot angs ervaar wanneer ek moes skryf. Toe ek uitvind ek het my onderskeiding gekry, was dit amper groter nuus as toe ek ná die derde keer my rybewystoets deurgekom het. My gunstelingvakke was Duits, geskiedenis en drama. Ek is nie lief vir syfers nie.”

Leandie du Randt

Leandie du Randt het aan die Hoërskool Jeugland in Kempton Park gematrikuleer en op 10 November 2006 haar laaste vraestel geskryf. “Ek het ná dit by die skool uitgestap en kliphard gejuig. Al ons vriende het dit saam gaan vier,” sê die aktrise, TV-aanbieder, motiveringspreker en skrywer van die boek Gemaklik in Jou Eie Lyf.

“Dit is nou amper verby, so druk net vir die laaste keer deur,” raai sy matrikulante aan.

“Moenie net leer om deur te kom nie; leer hard sodat jy jou beste kan doen. Dit beïnvloed jou toekoms en dit is jou laaste kans, so trek jou sokkies op en doen jou bes sodat jy nie spyt is nie.

“Begin vroegtydig studeer sodat jy nie twee dae voor die tyd paniekbevange raak nie. Met meer dae, kan jy minder uur per dag studeer.

“Leer op ’n manier wat vir jou werk, selfs al moet jy vir jouself ’n storie uitdink om goed te onthou. Ons almal onthou goed op verskillende maniere.”

Lees ook: Al agt hierdie SA bekendes was in dieselfde skool!

Leandie bied tans die gewigverliesprogram Slank op kykNET aan en meen ’n gesonde balans is die sleutel.

“Leer 45 minute lank en vat dan vir 15 minute ’n blaaskans. Drink heeltyd water; dit voed jou brein en hou dit vars. Eet gesonde kosse soos vars slaai en groente wat jou bloedsuikervlak stabiel hou. Stysel en verwerkte kosse maak ’n mens moeg.

“Kry hulp as jy iets nie verstaan nie. Daar is niks fout daarmee om hulp te kry nie. Ek het vir sekere vakke ekstra klasse gehad sodat ek daarin op my beste kon presteer.”

En vir matrikulante wat nog onseker is oor wat ná skool voorlê sê sy: “Studeer of doen iets waarvan jy hou en waarvoor jy ’n passie het. As ’n mens doen waarvan jy hou en waarmee jy goed is, sal jy suksesvol wees. En as jy nog nie weet nie dan is dit ook orraait. Baie mense verander hul loopbane vier keer in hul lewe. Daar is nie reëls in die lewe nie.”

Angelique Gerber

“Beplanning is alles: Beplan wanneer jy watter vak moet opsom en leer, en beplan hoeveel jy moet opsom of leer om betyds deur alles te kan werk,” sê die Dis Koue Kos, Skat-aktrise. “Moenie alles tot op die laaste minuut los nie; met beplanning sal jy soveel rustiger voel en wees.”

Sy vertel die lewe ná skool is ongelooflik, maar dat matrikulante gereed moet wees vir baie lesse – wat ’n mens soms op harde maniere gaan leer.

“Dit is alles deel van grootword en verantwoordelikheid begin neem vir elke keuse wat jy maak. Ons almal gaan daardeur. Wanneer jy foute maak, staan net weer op en probeer weer of neem wyser besluite. Jy is nou vir jouself verantwoordelik, so neem besluite waarop die toekomstige jy trots sal wees.”

Angelique, wat in 2001 aan die Hoërskool Hugenote in Springs gematrikuleer het, beklemtoon watter belangrike rol ’n sterk ondersteuningsnetwerk speel.

“Hoewel ek nie altyd lus was vir leer en voorbereiding nie, het ek ’n ongelooflike ma gehad wat my heeltyd gemotiveer het om my bes te doen vir my toekoms. Ek het ook goeie vriende gehad wat my geïnspireer het om beter te vaar en harder te leer. Ons toekoms was vir ons baie belangrik en ek is so dankbaar dat ek goeie vriende gehad het wat ’n positiewe invloed op my gehad het.

“Ek het regtig my geleerdheid ernstig opgeneem. Ek hoor altyd baie mense wat sê: ‘As ek moet teruggaan skool toe, sal ek stouter wees of meer nonsens aanvang, maar ek sal weer dieselfde doen, weer so hard leer en goed voorberei.’

“Dit het daartoe gelei dat ek sielkunde kon studeer en danksy my graad het ek ná my studie ’n goeie geleentheid in Londen gekry. So kon ek genoeg geld spaar om my eie woonstel met meubels te koop en vir my dramastudie te betaal. Harde werk is die moeite werd!

“Doen jou voorbereiding, leer hard en God sal sorg vir die res.”

Je-Ani Swiegelaar

A photo posted by @jeaniswiegelaar on

“Wie nie leer nie, kom nie deur nie, en dié wat suip, gaan beslis druip,” slaan die Binelanders-aktrise die spyker op die kop.

“As jy skryf vir ’n A, maar geleer het vir ’n C, kan jy niemand anders behalwe jouself blameer nie.

“Dit help nie om nie te slaap nie, en dit help beslis nie om alles op die nipper in jou kop te probeer prop nie. Werk elke dag ’n oefensessie van 45 minute in, want dit help jou om rustiger te raak en gee jou uitgeputte brein suurstof.”

Lees ook: Oud-7de Laan-ster se tien wenke aan matrieks op hul laaste skooldag

Wanneer Je-ani terugdink aan haar eindeksamen aan die Hoërskool Menlopark in Pretoria in 2004, onthou sy hoe “ek die hele tyd gewonder het of ek genoeg ingesit het en of ek my werk ken. Ek was maar op my senuwees.”

Sy sê ook; “As jy nie van die begin af weet wat jy wil doen nie, moenie net gaan studeer omdat almal dit doen nie. Jy gaan geld, tyd en energie mors (en jou ma en pa die hoenders in maak). Maak eerder seker of neem ’n oorbruggingsjaar. Dit is die beste ding om jou passies te volg, nie die geld nie. As jy nie hou van wat jy doen nie, gaan geld niks beteken nie.”

Marno van der Merwe

Noudat hy terugdink aan sy matriekjaar aan die Hoërskool Rustenburg in 2003, onthou die akteur en sanger hoeveel hy skool geniet het.

Sy goue raad aan matrieks is om nie die langvraag heel agter op ’n vraestel oor te slaan nie. “Drink baie water en slaap genoeg,” voeg die Varsity Sing-aanbieder by.

Die spanning van sy biologie-eindeksamen sal hom altyd bybly. Hy kon die aand voor sy eksamen geen leerstof opspoor nie. “Seker omdat ek die hele jaar die meeste van my vakke se werk in een boek gedoen het en ek nie veel in die biologieklas was nie,” bieg Marno.

“Ek het die aand voor my eksamen meisies in my klas gebel om vir my van hul werk te faks. Ja, daai tyd het ons nog mekaar gefaks.” Hy sal glad nie die onsekerheid aanbeveel nie en is dankbaar dat dinge wel goed afgeloop het.