Matrikulante is tans besig met een van die belangrikste eksamens wat hulle ooit sal skryf. Sommige sal hulle in ’n vreesaanjaende situasie bevind waar hulle daardie gevreesde toeslanery teëkom – ’n onvermoë om inligting te onthou ten spyte van die feit dat hulle maande aaneen voorberei en toegewyd studeer het.

“Om eksamen te skryf kan ’n erg stresvolle ondervinding vir baie leerders wees, selfs al het hulle toegewyd hersieningswerk gedoen,” sê dr. Gillian Mooney, onderwys- en leerbestuurder aan die Onafhanklike Instituut van Opvoeding, die leierinrigting vir privaat hoër opvoeding in Suid-Afrika.

“Onderwysers en ouers behoort, as laaste steun voor die pen op papier gesit word, leerders te bemagtig sodat hulle weet wat om te doen as daar ’n lugleegte in hul brein ontstaan wanneer hulle hul vraestelle ontvang,” sê sy.

Mooney sê die kliniese logistieke van die eksamenomgewing kan onbekend en angswekkend wees.

“Dit is ’n formele omgewing met reëls oor waar om te sit, wat jy kan doen en wat jy by jou mag hê. Dit is heeltemal normaal om eksamensenuwees in ’n eksamenomgewing te ondervind. Leerders kan egter soms so oorweldig voel dat hulle nie die werk waaraan hulle ure se studie gewy het, kan onthou nie. Dit kan daartoe lei dat hulle meer paniekbevange en gespanne voel,” sê sy.

Ten einde wegholsenuwees te vermy, moet leerders soos volg te werk gaan in die oomblikke voor die horlosie begin aftel: “Jy moet in die eerste plek, sodra jy die vraestel ontvang, eers al die aanwysings en elke bladsy van die vraestel sorgvuldig deurlees. Dan lees jy weer al die aanwysings. Dit sal jou ’n idee gee van wat van jou verwag word. Onthou, selfs al vergeet jy party van die besonderhede, is dit onwaarskynlik dat jy alles heeltemal sal vergeet.

“Merk dan, terwyl jy die vraestel deurlees, al die vrae wat jy kan beantwoord. Doen hierdie vrae eerste. Dit sal jou ’n bietjie selfvertroue gee en jou verstand tyd gee om ’n klompie punte vir die vraestel te verwerk en te versamel.”

Indien ’n leerder, ten spyte van hierdie benadering tot die vraestel, steeds oorweldig voel, raai Mooney hulle aan om die volgende stappe te doen ten einde hul ewewig en selfvertroue te herwin:

1. MOENIE PANIEKERIG RAAK NIE

Haal lank, stadig en diep asem as jy paniekerig voel. Dit sal jou liggaam tot bedaring bring. As die fisieke paniekerigheid onder beheer is, is dit belangrik dat jy jou gedagtes tot bedaring bring.

2. BEDAAR

Nadat jy jou liggaam tot bedaring gebring het, is dit tyd om koelkop te raak. Gee jouself ’n geestelike motiveringspraatjie deur herhaaldelik vir jouself te sê: “Ek is kalm. Ek het hard gewerk. Ek ken my werk.” Jy kan ook die selfmotiveringspraatjie lewer terwyl jy diep asemhaal.

3. SPRING WEER AAN DIE WERK

Wanneer jy ’n bietjie rustiger voel, moet jy teruggaan na die vrae wat jy gedink het jy nie kan beantwoord nie. Probeer om alles neer te skryf wat jy kan onthou rakende die werk. Jy kan dit altyd weer deurhaal ten einde aan te dui dat dit nie gemerk moet word nie.

4. VISUALISEER

As jy niks van die werk kan onthou nie, kan jy geheuefoefies inspan om jou te help. Byvoorbeeld, probeer om te visualiseer hoe jy in die klas gesit het toe die werk behandel is, of probeer om jou in jou studieruimte te visualiseer met jou aantekenings voor jou. Dit help dikwels om aan die konteks van die werk te dink ten einde dit te onthou.

5. HERKONSTRUEER WAT JY ONTHOU

Indien jy aantekenings oor die werk kan neerpen, moet jy dit weer deurgaan en te sien hoe die inligting wat jy onthou het, op die vraag betrekking het. Probeer om jou aantekenings te herformuleer tot ’n antwoord op die vraag wat aan jou gestel is.

6. ONTHOU DIE GEHEELBEELD

Hou die feit in gedagte dat jou vermoë om die vraag te beantwoord, beoordeel word. In die ergste geval, as jy hoegenaamd geen stukkie inligting van jou kursuswerk kan onthou nie, kan jy bloot probeer om die vraag uit ’n oogpunt van gesonde verstand te beantwoord. Jy kan vind jy weet nogal heelwat oor die vraag en jy kan ’n paar punte verdien vir jou algemene kennis. As jy dit doen, kan jy dalk werklik die kursuswerk begin onthou.

“Kalmte is jou belangrikste wapen in die eksamenlokaal,” sê Mooney. “Net soos om te alle tye ’n sin van perspektief te behou, sowel as om te probeer om jou bes te doen, in watter situasie jy jou ook al bevind.

“Jy moet onthou jy het gewoonlik meer as een kans om goed te vaar in ’n vak. Jy kan byvoorbeeld meer as een vraestel in enige vak beantwoord en jou jaarpunte kan vir jou eindpunte tel. Indien, in die ergste geval, jy tog die eksamenvraestel en jou jaarpunte druip, kan jy moontlik steeds ’n kans hê om aansoek te doen om die vak oor te skryf.”