Almal ken daardie gevoel. Jy stres oor die belangrikste eksamen van jou skoolloopbaan. Reg voor jy by die eksamenlokaal instap voel dit asof jy niks kan onthou nie. Daar is egter goeie nuus.

Die regte aanvullings kan jou help met fokus en konsentrasie voor die eksamens. Maar meer as net aanvullings is belangrik.

Brent Murphy, apteker van SOLAL Technologie, ’n maatskappy wat spesialiseer in die navorsing van natuurlike medisyne en deel is van die Ascendis Health-groep, sê Vitamien B (daar is agt soorte) is jou brein se beste vriend wanneer dit by eksamens kom.

“Intelligensie in ’n pil. Dit klink vergesog, maar ons hoor toenemend van mense se soeke na middels wat jou laat konsentreer,” sê Brent.

“Stimulante soos kaffeïen en stres het een ding gemeen – hulle veroorsaak geheueverlies.”

Brent sê spanning maak dat die liggaam twee geheueblokkende hormone genaamd kortisol en noradrenalien vrystel. “Dit is wanneer dit gebeur dat hoe meer jy stres, hoe minder kan jy onthou. Wanneer jy ontspan onthou jy skielik.”

VITAMIENE

Vitamien B verminder die liggaam se vrystelling van vergeet-hormone gedurende stresvolle tye. Dit laat jou ook meer ontspanne voel, laat jou beter onthou en is veilig om te gebruik, in teenstelling met stimulante wat leerders dikwels neem.

Wat jy eet en drink en die gehalte van en hoeveelheid slaap jy kry wanneer jy studeer is belangrik, sê Bonny Swanepoel, ’n voedingkundige en sportterapeut van Johannesburg.

“Vitamin B3, ook bekend as niasien, word benodig vir ’n konstante toevoer van glukose na die brein sodat die brein die nodige energievlakke behaal. Vitamien B3-ryke kosse is volgraan, pluimvee, vis, vleis en aartappels."

Bonny sê Vitamien B6 word benodig vir die vervaardiging van neurone (breinoordragstowwe) soos dopamine, serotonien en gamma-amino suur (GABA). Dié vitamien kom voor in peulgewasse, vis, hoender, piesangs en waatlemoen.

Vitamien B12, wat in vis soos tuna en salm voorkom, beskerm die miëlienskede-bedekking van die brein.

Vir nuwe senuselgroei, vir die vorming van nuwe breinselle is Vitamien D belangrik. Omega drie-vitamiene moet geneem word vir geestelike vaardighede en denke. Dié vitamiene is te vinde in anjovis, sardientjies, tuna, okkkerneute en Canola-olie.

Chroompicolinaat help met die regulasie van bloedsuikervlakke, om die brein wakker te hou en versterk die vermoë om vir langer te konsentreer.

BEGIN VROEG GENOEG

Bonny sê enige aanvulling moet vir ’n tydperk geneem word voor die liggaam die voordele daarvan kan voel. “Sekere vitamiene word makliker deur die liggaam geabsorbeer, so ‘n bekende handelsnaam word aanbeveel,” sê sy.

Andrea du Plessis, voedingsdeskundige van Vital Health Foods, sê een van die algemeenste kalgtes van studente of mense in beroepe wat met hoë stresvlakke gepaard gaan is moegheid en swak konsentrasie.

“Die brein, soos enige ander deel van die liggaam benodig voeding, stimulasie en behoorlike rus, maar dikwels is dit die afgeskeepste deel van die liggaam.”

Sy sê ons het onlangs eers bewus geraak van die voedingstowwe wat belangrik is vir die brein. “Ons weet nou kos soos eiers, olierige vis, neute en sade noodsaaklike voedingstowwe verskaf wat konsentrasievermoëns aanwakker.”

SLAAP GENOEG

Andrea sê genoeg slaap is ’n moet vir die brein om optimaal te funksioneer. “Met studietye moet die brein hoë volumes inligting prosesseer. Selfs wanneer jy rus of ontspanningsaktiwiteite beoefen verwerk en stoor die brein deurgaans inligting.”

Sy sê mense tussen die ouderdomme van 15 en 25 behoort ten minste agt tot nege ure per nag te slaap. “Te min slaap tas die brein se vermoë om inligting te stoor, aan."

Simptome van ’n gebrek aan slaap sluit in ’n verlaagde konsentrasievermoë, verlaagde vermoë om gestoorde inligting en herinneringe op te roep, verlaagde kreatiwiteit, ‘n gestotter en gemompel en verlaagde reaksietyd en lompheid.

Andrea beveel ook Vitamien B en Omega 3 aan en benadruk die belangrikheid daarvan om genoeg water te drink. “Genoeg water is belangrik vir die leerproses. Moegheid en swak konsentrasie is twee simptome van ontwatering. Trouens, water is nodig vir ’n verskeidenheid biochemiese prosesse wat betrokke is by die leerproses.”

Andrea sê ’n ander belangrike kenmerk is dat water die liggaam ontgif. “Wanneer jy ontwater is, versamel toksiene en biologiese afval in jou bloedstroom. Water is nodig vir verskeie chemiese prosesse in die liggaam en brein en moet die toksiene en afvalprodukte uitskakel,” sê sy.

Kaffeïen is ’n bekende stimulant en het ‘n stimulerende invloed op geestsesgesondheid.

Andrea sê wat gebeur wanneer jy koffie drink is om jou uit ’n energie-insinking te lig en jou meer bewus te maak. Kaffeïen se vermoë om dit te doen word gekoppel aan die inmenging met adnosien, ‘n natuurlike chemikalieë in die liggaam wat ontspanning en rustige slaap aanwakker.

EET REG

Careen Visagie, ’n welstandafrigter en voedingskonsultant van Pretoria, sê dis raadsaam om suiker en peuselhappies met ’n suikerbasis soos sjokolade, aartappelskyfies, geprossesseerde kos en wegneemetes te vermy, omdat dit ’n skommeling in bloedglukosevlakke veroorsaak. Dit kan lei tot ’n gevoel van moeg- en lusteloosheid en swak konsentrasie.

Sy sê ’n gesonde ontbyt, wat bestaan uit gesonde vette (sade, neute en avokadopeer of selfs ’n stukkie spek); ’n proteïenporsie (soos eier, wat choline bevat en kognitiewe funksies kan ondersteun), vis (soos salm wat hoog is in omega drie en komplekse koolidrate), soos growwe hawermout of ’n hoëveselsaadbroodjie) is belangrik.

Careen sê ’n paar voorbeelde van ontbyt sluit in:

  • Eiers met tamatie, gebraaide sampioene en avokadopeer
  • Growwe hawermout met ‘n neutbotter soos amandelbotter, gesnyde appel, ’n halwe piesang en kaneel
  • Plaatkoekies gemaak met saadmeel en vars bessievrugte
  • Bulgaarse jogurt met ‘n neuter en sade mengsel, insluitend lynsaad, chiasaad en pampoensaad, asook vrugte.
  • Vir middagete is ‘n klein porsie proteïene soos sardyne, saam met verskillende groente of slaai ‘n goeie keuse. Voeg gesonde vette en lae glukemniese ladingkoolhidrate soos pata en bruinrys daarby.

Hou energievlakke konstant met tussenete-peuselhappies. Voorbeelde is om ’n appel in wiggies te sny en in twee eetlepels neutbotter te doop; ’n klein handvol biltong, ’n klein hand gemengde neute en twee blokkies donkersjokolade met hoë kakao-inhoud; groentestokkies (soetrissie, wortel, mangetout of ertjies in peul, komkommerstokkies) in humus gedoop of ’n koppie springmielies met bietjie sout en paprika en ’n handvol neute.