“Uit my werk met kinders van verskillende ouderdomme en agtergronde is dit baie duidelik dat ouers hulle soms swak geldgewoontes leer,” sê Eunice Sibiya, hoof van verbruikersopvoeding by FNB. “Al wil ons almal ons kinders teen die wêreld van geld beskerm, kan so ’n benadering hulle later in hul lewe benadeel in terme van hoe hulle hul eie finansies hanteer.”

Maak jy ook dié algemene foute wat jou spruite en geld betref?

Jy beskut hulle teen geld

“Deur jou kinders pal teen geldsake te wil beskut, plaas jy hulle dalk onbedoeld op die agtervoet,” sê Eunice. “Maak hulle eerder so gou moontlik vertroud met eenvoudige finansiële begrippe.” As hulle nog taamlik jonk is, kan jy byvoorbeeld jou kinders saam by die kassier laat tou staan en vir iets laat betaal. Help hulle ook onderskei tussen behoeftes (dinge wat regtig nodig is) en begeertes (aanloklike dinge waarsonder julle kan klaarkom).

Ouer kinders kan meer ingewikkelde begrippe soos saamgestelde rente – rente op rente – en krediet begryp. Dit is dus dan ’n goeie tyd om hulle te leer hoe rente in hul guns kan werk: Danksy die geldjies wat hulle in ’n spaarrekening wegsit, kan hulle nie net binne ’n paar maande betaal vir iets wat hulle graag wil hê nie; hulle verdien so ook ’n paar rand ekstra wat hulle aan iets anders kan bestee.

Jy gee hulle nie beheer daaroor nie

Deur jou kinders ’n mate van beheer oor hul geld toe te laat, sal jy hulle bemagtig om belangrike finansiële besluite te kan neem. Laat hulle ’n bankrekening open en onder jou wakende oog hul eie transaksies soos lugtydaankope doen. Hulle sal ook gou leer sommige transaksies, soos elektroniese transaksies, is beter vir hul bankbalans as byvoorbeeld kontantonttrekkings, wat bankfooie kan hef.

Jy laat hulle nie hul eie aankope toe nie

Dit hou nou verband met die bogenoemde. Dis maklik om bloot dadelik en regstreeks iets vir jou kind te koop of te sê jy kan dit nie bekostig nie en verder te stap as julle in die winkel is. Maar laat jou kind ’n slag self mooi oor ’n kopie nadink. As hulle sê hulle wil iets hê, laat hulle kwessies versigtig oorweeg soos of hulle dit kan bekostig, of dit die geld werd is en hoeveel spaargeld hulle het. Jy kan hulle help besluit en jonger kinders sagkens in die regte rigting stuur wanneer dit lyk asof hulle byvoorbeeld al hul geld op ’n plastiek-aksiefiguur wil blaas, is Eunice se raad.

Jy gee te veel sakgeld

Dit kan nadelig wees vir hul finansiële gewoontes vorentoe. “By party skole waar ek al praatjies gelewer het, kry kinders R50 vir ’n enkele dag. Hulle kweek nie die spaargewoonte aan nie. Hulle voel hulle moet elke dag al die geld uitgee as hulle more weer ’n kontantinspuiting gaan kry. Maar dit is nie hoe dit in die werklike lewe werk nie.” Jy kan met jou maat bespreek wat ’n redelike bedrag sakgeld vir jul kind sal wees. Maar die belangrikste is om jou kind aan te spoor om ’n deel daarvan te spaar.

Jy stel self nie ’n goeie voorbeeld nie

Ten slotte leer kinders dikwels slegte finansiële gewoontes deur hul ouers se optrede aan. As ouers daagliks goeie spaar- en selfs beter bestedingsgewoontes handhaaf, sal dit hul kinders baie baat. “Dit gaan nie net oor wat ons hulle leer nie; wat ons doen om hul gedrag te help vorm is ewe belangrik,” voeg Eunice by.

Aneesa Razack, uitvoerende hoof van FNB Share Investing, noem dié belangrike eienskappe van goeie spaarders: Hulle is volhardend, gefokus, doelgerig, gedissiplineerd, toegewyd en veerkragtig.