Almal ken die knop-op-die-maag gevoel wanneer die eksamenkoors toeslaan en die senuwees begin knaag. Gelukkig is jy nie magteloos daarteen nie. Pas dié nuttige wenke toe vir ’n rustiger eksamentyd met minder stres.

VOOR DIE EKSAMEN

Pasop vir hierdie slaggate

1. Ek weet nie waar om te begin leer nie

Skryf alles neer wat die onderwyser oor die werkafbakening vir die eksamen sê. Let in die klas op en werk alles by as jy agtergeraak het. Maak ’n lys van alles wat jy vir die bepaalde vak moet leer. Verdeel die werk in hanteerbare hoeveelhede en begin dit vroegtydig hersien. As jy dan iets teëkom wat jy nie verstaan nie, sal jy genoeg tyd hê om die onderwyser of ’n maat se hulp te vra.

2. Ek het soveel om te leer, maar so min tyd

Kry die vak se skryf- en handboeke bymekaar. Kyk of jy al die aantekeninge het en sit dit in die regte volgorde. Kyk wat die belangrikste onderwerpe of hoofstukke is en watter werk jy nie verstaan nie. Dit sal jou tyd help spaar en sorg dat jy op die belangrikste werk konsentreer. Deel die werk in stukkies op sodat jy nie ure deurbring met werk wat in die eksamen net ’n paar punte gaan tel nie.

3. Ek hou nie van hierdie vak nie; die werk is vervelig!

Jy moet dit nogtans onder die knie kry en dalk ontdek jy nog dit is nie so vervelig as wat jy gedink het nie. Gebruik kleur- en/of glimpenne en onderstreep die hoofpunte. Vra jou gedurig af wat belangrik is en wat jy van hierdie deel moet onthou. Verbeel jou jy is die onderwyser wat moet besluit hoe om die vrae oor hierdie deel op te stel. As jy nie ’n vraag kan beantwoord nie, lees weer die teks deur. Raak betrokke daarby. As jy net passief sit en lees, kan jy belangrike punte miskyk.

Gebruik die VVLHOH-metode om te help onthou wat jy leer

Voorskou Gaan die werk deur; kyk na die hoofpunte. Hoeveel is daar?

Vrae Stel vrae oor die werk op. Waaroor gaan dit?

Lees die deel aandagtig deur. Merk die hoofpunte en skryf dit neer.

Herkou Dink daaroor. Verstaan jy dié deel/stelling?

Opsê Herhaal die stelling(s).

Hersien Gaan dit weer deur voor jy die volgende deel aanpak.

4. Ek lees alles oor en oor, maar kan dit net nie onthou nie.

Gebruik “donkiebrûe” of geheuekrukke. Leer ’n lang lys woorde deur ’n sin te vorm van die eerste letter van elke hoofgedagte.

As jy byvoorbeeld die name van die planete in ons sonnestelsel in die regte volgorde moet onthou, kan jy ’n sin soos dié maak: My (Mercurius) Verlepte (Venus) Angelier (Aarde) Moet (Mars) Juis (Jupiter) So (Saturnus) Uitstaan (Uranus) Nè (Neptunus).

5. Ek dink ek ken dit

Moenie net aanvaar jy ken die werk nie. Toets jouself. Sê die werk hardop vir jouself op. As jy twyfel, kyk weer na jou aantekeninge en begin van voor af opsê tot jy dit vlot kan doen.

6. Ek vergeet maklik die werk wat ek geleer het

Hersiening is baie belangrik. Hoe meer kere jy die werk herhaal, hoe beter sal jy dit onthou. Moenie nuwe werk leer die dag voor jy skryf nie; jy gaan net deurmekaar raak of die werk gou weer vergeet. Beplan en werk volgens ’n hersieningsrooster.

7. Ek leer lekker op my bed met my gunstelingmusiek op die agtergrond.

Jou bed is vir slaap en as jy na jou gunsteling-musiek luister, gaan dit net jou aandag verdeel. Kort voor lank sing jy lekker saam en is die geskiedenis of biologie vir eers vergete. Konsentreer op jou werk en luister musiek wanneer jy ontspan.

Goeie tydsbestuur

• Staan meer tyd af aan die vakke waarin jy nie so goed presteer nie.

• Bepaal hoeveel bladsye jy vir elke vak moet leer. Deel jou voorbereidingstyd daarvolgens in.

• Begin betyds hersien.

Wat moet ek doen net voor ek skryf?

• Moenie te hoë eise aan jouself stel nie.

• Glo in jouself.

• Kry al jou skryfgoed reg. Sorg dat jy als wat jy vir die eksamen nodig het, die vorige aand inpak.

• Daag betyds by die eksamenlokaal op.

• Sorg dat jy weet wanneer jy watter vakke skryf.

• Moenie met ander leerders oor die werk praat net voor jy gaan skryf nie. Dit gaan jou net senuagtig maak of ontstel.

• Moet nooit dele van die eksamenwerk uitlaat nie. Leer alles.

• Moet nooit wakkerblypille drink nie.

• As jy weet jy het jou plig gedoen, sal jy nie so maklik stres en paniekerig raak nie.

Hoe kan ek kalm bly terwyl ek skryf?

• Sodra jy jou vraestel kry, skryf jy al jou besonderhede op die antwoordstel neer soos gevra.

• Gebruik genoeg tyd om die aanwysings deeglik deur te lees.

• Bepaal hoeveel tyd jy per vraag het.

• Lees die vraag minstens twee keer goed deur en maak seker jy weet presies wat gevra word.

• Hou die tyd dop.

• Onderstreep die kernwoorde in elke vraag.

• Moenie angstig raak wanneer jy nie ’n vraag kan beantwoord nie. Los plek daarvoor oop en beantwoord die volgende vraag. Maak net seker dat jy jou antwoorde korrek nommer.

• Skryf leesbaar.

• Sodra jy die vraag klaar beantwoord het, lees weer die vraag en kyk na jou antwoord. Is daar iets wat jy dalk wil byvoeg?

• As die tyd jou inhaal, beantwoord die vrae in hooftrekke en opsommenderwys eerder as om net een vraag deeglik te beantwoord. Anders kan jy onnodig baie punte verloor.

• Fokus heeltyd op wat gevra word en wat jy skryf.

• Moenie rondvroetel en rondkyk nie.

Wat doen ek as ek toeslaan of nie die werk kan onthou nie?

• Bly kalm.

• Gaan aan en kyk watter van die ander vrae jy kan beantwoord.

• Haal diep asem en soek iets wat jy wel kan doen. Gewoonlik onthou jy later die ander werk as jy nie bewustelik daaraan dink nie.

[Deur Rikus van Rooy en Jeanne Biesenbach]