Alle ouers was al op ’n kol bekommerd oor hul kind se eerlikheid – of dit nou ’n verbeeldingryke spekskietery is (“ek het 2 m hoog gespring!”) of ’n ontstellende leuen (“dit was Pietie wat gemors het, nie ek nie!”)

Noem dit onwaarhede, leuenagtigheid of oordrywings. Ons voel ongemaklik wanneer ons uitvind ons kinders jok, selfs al is hulle nog te jonk om die verskil tussen die werklikheid en ’n spekskietery te verstaan.

Maar eintlik jok alle kinders, en dis ’n gewoonte wat handuit kan ruk; daarom is dit noodsaaklik dat jy dit reeds van kleins af in die kiem smoor.

DIS HOEKOM KINDERS JOK

Jong kinders ken nie aldag die verskil tussen die werklikheid en fantasie nie, of hulle besef dalk nie leuens is onaanvaarbaar nie. Maar ouer kinders, wat die verskil tussen reg en verkeerd begryp, jok soms om dieselfde redes as volwassenes.

Ouer kinders jok om straf vry te spring, sodat ander hulle sal aanvaar of omdat hulle met hul portuurgroep meeding. Hulle jok soms bloot omdat hulle jou wil beïndruk of jou goedkeuring soek.

Dit verg harde werk om jou kind sover te kry om eerlik te wees, maar ’n streng beleid teen leuens sal vinnig vrugte afwerp.

Pas dié wenke toe om jou hiermee te help:

MAAK DIT DUIDELIK DIE WAARHEID MAAK SAAK

Moenie wag tot jou kind haar eerste leuen vertel voor jy met haar praat oor die belangrikheid van eerlikheid nie. Sy sal meer bereid wees om na jou te luister as sy nie haarself probeer verdedig nie.

Verduidelik ook die gevolge van leuens, byvoorbeeld dat mense haar later glad nie sal glo nie.

KEN JOU KIND

Navorsing toon die meeste ouers besef nie hul kinders jok nie. Dis omdat ons ’n diepe behoefte het om te glo ons kinders sal altyd die waarheid praat.
Leer dus jou kleintjies se gedrag ken sodat jy ’n gejok kan agterkom en moet hulle nie net blindelings glo nie.

WOORDE WEK, MAAR VOORBEELDE TREK ...

Kinders leer by hul ouers wat eerlikheid beteken. Moet dus nie vir hulle sê jy sal ’n paar minute weg wees as jy goed weet jy kom eers oor ’n uur terug nie. Moet nooit die kantoor laat weet jy is siek wanneer jy nie lus het vir werk nie. Dis belangrik dat jy ’n voorbeeld van eerlikheid sal stel. As jy oneerlik is, kan jy nie verwag jou kinders moet anders optree nie.

AANVAAR HULLE NES HULLE IS

Kinders jok dikwels sodat hulle aanvaar kan word. As jou kinders weet jy het hulle lief nes hulle is, behoort hulle nie te voel leuens is nodig nie.
Stel dit duidelik jy het hulle onvoorwaardelik lief, selfs wanneer hulle stout is. Soek geleenthede om hulle te prys sodat hulle goed oor hulself sal voel. Skenk genoeg aandag aan hulle, anders kan hulle leuens vertel om jou aandag te kry.

STEL PERKE

Dis jou taak om perke te stel oor wat aanvaarbaar is en wat nie. Dit geld alles, van reëls oor slaaptyd tot huiswerk klaarmaak voor hulle mag TV kyk. ’n Kind is van nature geneig om die perke met leuens te toets (“Maar, Mamma, my huiswerk is klaar!”). Volhard, want gesonde perke laat hom veilig voel en eindelik sal jou kind nie hoef te jok nie.

VERMY BESKULDIGINGS

Moenie jou kinders net teregwys wanneer jy hulle op ’n leuen betrap nie. Gesels liewer oor waaroor hulle gejok het en hoekom. Sê byvoorbeeld jy het by haar onnie gehoor sy het nou die dag iets in die klas gebreek. Stel voor julle gesels oor wat gebeur het.

BLY KALM

As kinders jou reaksie vrees, sal hulle meer geneig wees om te jok. As jy dus dink hulle was stout, vra net rustig wat hulle doen. As jy skree en hulle beskuldig, kan hulle met ’n leuen reageer om hulle teen jou woede te beskerm. Oorreaksie van jou kant af sal eenvoudig net bydra tot jou kind se bestaande gevoel van vrees, onveiligheid of onsekerheid.

BEPAAL GEVOLGE

Jou kinders moet weet leuens hou gevolge in, maar dit moet van pas en voorspelbaar wees. As dit ’n klein leuentjie is, moet die gevolge gering wees – byvoorbeeld een dag sonder TV. Maar wanneer die leuens groot of baie is, kan die gevolge groter wees: drie dae sonder TV. Die gevolge moet verkieslik klein genoeg wees dat almal daarby kan hou en jou kinders hul voorregte kan terugkry deur goeie gedrag.

Wanneer jou kind begin jok, keer hom, stel voor hy dink oor wat hy besig is om te sê en laat hy van vooraf begin.


TEKENS DAT JOU KIND AAN DIE JOK IS

  • ’n Gevroetel
  • Vermy oogkontak
  • Huil of raak kwaad wanneer hy/sy gekonfronteer word
  • Bloos
  • Struikel oor sy woorde
  • Sukkel om sy storie agtermekaar te hou.

Maar as jy jou kind goed genoeg ken, sal jy ’n leuen kan herken, selfs al jok hy seepglad sonder enige van bogenoemde tekens.

OUDERDOMSGIDS TOT JOK

Die beste manier om jou kinders te leer om nie te jok nie, is om leuens volgens ouderdom te takel.

* Kleuters en voorskoolse kinders (3-5 jaar):

Op dié ouderdom verstaan kinders nie aldag die verskil tussen die werklikheid en hul fantasieë, dagdromery, begeertes en vrese nie. ’n Kind wat saam met ’n enkelouer in ’n woonstel woon, kan byvoorbeeld vir sy maats vertel hy woon in ’n groot huis met ’n swembad. Dit kan iets wees waaroor hy droom en hy besef dalk nie op daardie oomblik dat hy jok nie. Verduidelik vriendelik jy verstaan sy fantasie, maar die werklikheid lyk baie anders.

* Skoolgaande kinders (6-12 jaar):

Kinders van hierdie ouderdom jok oor byvoorbeeld huiswerk en toetse omdat hulle wil kyk waarmee hulle kan wegkom, en ook omdat hulle hul ouers se reaksie vrees wanneer hulle hulle teleurstel. Vind uit hoekom jou kind nie goed vaar op ’n sekere gebied nie en help haar beter doen. Sy het dalk te veel hooi op haar vurk en kan nie bybly nie. Beloon haar vordering. Gesels steeds gereeld met haar oor hoe belangrik eerlikheid is.

* Tieners:

Alles gaan nou oor hul onafhanklikheid en privaatheid; dus sal hulle leuens vertel ter wille van hierdie behoeftes. Respekteer dié behoeftes en, wanneer hulle jok, luister eers klaar na wat hulle te sê het; moet hulle nie summier beskuldig of straf nie.

ONS DANK AAN ANNE-MARIE MARKGRAAFF, PSIGOMETRIS VAN KAAPSTAD, VIR INLIGTING VERSKAF. EKSTRA BRON: PARENTS.COM

Uit Drum Supermom