Beplanning is die belangrikste deel van skryf. Wanneer beplanning ordentlik gedoen word, is 80 persent van die werk afgehandel. Daar is ook verskillende metodes van beplanning vir verskillende soorte opstelle. Kom ons kyk spesifiek na die verhalende opstel en die beskrywende opstel.

Verhalende opstel:

  • Elke storie moet karakters, ’n plek, tyd, rede en gebeure hê. Gebruik daarom die “Vat 5-hand”.
  • Gebruik jou skryfhand en trek jou ander hand op ’n papier met ’n potlood na.
  • Die vyf vingers sal elkeen die volgende opskriffies hê: wie, waar, wanneer, wat en hoekom.
  • Skryf in die middel van die hand twee kort sinne sonder enige detail oor die onderwerp van jou opstel. Die vyf vingers sal die uitbreiding vir die nodige detail in die storie wees.
  • Die idee is om kortliks te beplan en sleutelwoorde te gebruik. Nog voordat jy die eerste weergawe van jou storie skryf, het jy reeds al die elemente gereed.

Stelwerk 1

Beskrywende opstel

  • ’n Beskrywende opstel handel oor hoe jy iets sien, hoor, voel, ruik of proe. Hoekom dan nie jou sintuie gebruik om te beplan nie?
  • Hier kan die spinnekopdiagram gebruik word. Plaas die woord, idee of prentjie wat jy moet beskryf, in die middel.
  • Elke spinnekopbeen sal ’n ander sintuig wees: sien, hoor, voel (letterlik), voel (figuurlik), ruik en proe.
  • Verbind nou sleutelwoorde aan elke sintuig. Jy kan nou kies of jy ’n kombinasie van al ses sintuie wil gebruik of slegs enkeles.

Stelwerk 2

Wanneer jy die opstel skryf, moet dit asseblief nie heeltemal in Engels skryf nie. Die volgende wenk is spesifiek vir Afrikaans eerste addisionele taal-leerders bedoel (maar dit kan ook op Engels-EAT van toepassing wees).

  • Beplan jou opstel.
  • Begin nou jou eerste poging skryf. Skryf so ver as moontlik IN Afrikaans, wanneer jy nie die Afrikaanse woord kan onthou nie, skryf dan die woord in Engels neer. Die idee is om sover as moontlik IN Afrikaans te dink.
  • Wanneer jy jou opstel in Engels skryf en dan vertaal, gaan jou sinsvolgorde nie sin maak nie omdat Engels en Afrikaans verskillende sinstrukture volg. Afrikaans volg die “stompi”-sinstruktuur. Kyk onder wat dit beteken.
  • Nadat die hele opstel klaar is, gebruik ’n woordeboek om die Engelse woorde te vertaal.
  • Nadat die woorde vertaal is en daar na woordorde opgelet is, skryf dan jou finale poging so netjies en korrek moontlik in jou boek oor.
  • Maak seker jou opstel het ’n opskrif en dat jy die getal woorde onderaan neerskryf. Dié twee elemente is “pasella-punte” werd.

My grootste wens is dat ouers en leerders besef Afrikaans is nie ’n moeilike vak nie, mits die nodige hulp en ondersteuning op laerskool gebied word en tyd word ingeruim om seker te maak dat die fondament ordentlik gelê word.

Ouers, maak asseblief seker jou kind ken hul klanke-alfabet en nie die hoofletter-uitspraak-alfabet nie. ’n Kind lees met die klanke-alfabet. Jou kind moet léés. TV kyk elke aand, al is dit ’n Afrikaanse sepie, gaan nie jou kind se Afrikaans verbeter nie. Om woorde op papier neer te skryf, ’n woordeskat te bou en nuwe woorde te gebruik gaan wel jou kind se Afrikaans verbeter.

’n Groot invloed op huiswerkhulp (en soveel te meer huiswerkhulp vir jou kind se tweede taal) is jou houding as ouer. As jy hou van die vak en toegerus voel om te help met huiswerk in die vak, gaan jou kind meer ontvanklik wees om die taal te leer en daarin presteer. Die teendeel is ongelukkig ook waar. As jy nie hou van die vak nie, nie toegerus voel om met die huiswerk te help nie en ’n houding uitstraal dat dit nie belangrik is nie, doen jy net soveel skade as ’n swak onderwyser. Ons kinders kyk na ons en leer by ons.

Gaan kyk gerus Rodney Atkins se musiekvideo “Watching you” (http://www.youtube.com/watch?v=1VY4X7_qwK0).

* Die “stompi”-sinstruktuur word meestal in Afrikaans gevolg. Dit beteken die sin volg hierdie volgorde: Subject, First verb, time, object, manner, place, second verb, infinitive.

Deur Marelize Swanepoel

Marelize Swanepoel is al agt jaar ’n Afrikaans-onderwyseres en is verbonde aan die Welridge Academy in Weltevredenpark, Johannesburg.