Val jy sonder ’n testament weg, verbeur jy die reg om te besluit wat met jou boedel gebeur. Jou beleggings, eiendom en besittings word dan verdeel volgens wetlike riglyne bekend as intestaat-erfopvolging (intestate succession). Kortom, jy het eindelik nie ’n sê in hoe jou geld en goed verdeel word nie.

"Om ’n testament gereed te hê moet deel vorm van ’n mens se breër finansiële en nalatenskap-beplanning," benadruk Vijay Morarjee, uitvoerende hoof van FNB Fiduciary. 

Baie mense vermy egter die onderwerp "omdat dit op die dood betrekking het. Die gebrek aan ’n testament kan egter traumaties wees vir ’n gesin en in sommige gevalle baie duur. Dis kommerwekkend dat soveel Suid-Afrikaners nog sonder een sterf.

"In so ’n geval sal voorgeskrewe reëls namens die oorledene ingestel word om die boedel te verdeel." 

Vijay skets dié scenario’s as voorbeeld van wat in so ’n geval kan ontvou:

  • As die oorledene binne die gemeenskap van goedere getroud was, ontvang die wederhelf die helfte van die gesamentlike boedel, plus R250 000 of ’n "kind se erfdeel" (child's portion), watter een van die twee ook al meer is. Die kind se erfdeel word bereken deur die res van die boedel deur die getal kinders en gades te verdeel.
  • Waar geen oorlewende wederhelf is nie, word die boedel tussen die oorledene se kinders verdeel. As een van die oorledene se kinders voor hom of haar gesterf het, kan die kinders van daardie kind (dus die oorledene se betrokke kleinkinders) die kind se erfdeel ontvang.
  • As die oorledene sonder ’n  wederhelf of kinders dood is, word die boedel gelykop tussen sy of haar ouers verdeel.

In al dié gevalle sal die meester van die hooggeregshof iemand benoem om die boedel te administreer. Dié rol van eksekuteur is baie belangrik, maar 'n eksekuteur van jou keuse kan net aangewys word as jy 'n geldige testament het.

Sonder die duidelike opdragte wat net in ’n testament gegee kan word, sal alle erflatings vir minderjariges (mense jonger as 18) geplaas word in die voogdyfonds (guardian fund). Dit word deur die meester van die hooggeregshof bestuur.

Die minderjarige sal dan net vir beperkte doeleindes toegang hê daartoe. In dié verband het die meester streng vereistes en prosesse ingestel om misbruik en bedrog te voorkom.

"Dis belangrik om kundige raad te kry wanneer jy 'n testament formuleer, want daar is verskeie regsimplikasies as die beplanning en voorsiening vir en uitvoering van ’n boedel tekort skiet," voeg Vijay by.

"Jou testament is die belangrikste dokument wat jy ooit sal onderteken, en as dit behoorlik saamgestel word, verseker dit bates word presies volgens jou wense verdeel."

Volgens Thandi Ngwane van Allan Gray kan ’n gebrek aan ’n testament beteken jou geliefdes het geen toegang tot jou geld terwyl jou boedel onder die hof se toesig uitgepluis word nie.

En hoe dan gemaak as jy al broodwinner vir jou afhanklikes was? Kan jou gesin so lank sonder geld uit jou boedel klaarkom? Om gelyktydig te moet rou en met die howe te moet handel kan 'n groot beproewing wees.

Sy gee ook dié wenke:

  • Jou prokureur, finansiële adviseur of 'n gerekende trustmaatskappy kan jou met die hele testamentproses help;
  • Hersien jou bestaande testament wanneer nodig om seker te maak dit weerspieël jou huidige wense. 'n Verandering in jou persoonlike omstandighede kan uiteraard 'n invloed hê daarop;
  • Maak seker jy benoem 'n wettige voog vir jou minderjarige kinders. Dis ongemaklik om te besin oor wie na hulle moet omsien, maar dis belangrik om te verseker iemand wat jy vertrou gaan na hulle kyk;
  • Vertel iemand wat jy vertrou waar jou belangrike dokumente is, veral jou testament.